مدیریت سایت 
وقتی صحبت از قطعات و تجهیزات الکتریکی میشود، نمیتوان نقش فیوزها را نادیده گرفت. تقریباً در تمام وسایل برقی اطرافمان، فیوزها بهکار رفتهاند تا در شرایط بحرانی مانند نوسانات ولتاژ یا عبور جریان بیشازحد، از دستگاهها محافظت کنند. در ادامه مقاله همراه باشید تا کارکرد فیوزها، تفاوت میان فیوزهای تندکار و کندکار، و همچنین انواع و مدلهای مختلف این قطعات را معرفی کنیم.
فیوز دقیقا چیست و چه کاری انجام میدهد؟
فیوزها قطعاتی در وسایل الکتریکی هستند که از این دستگاهها و مدارهای آنها در برابر جریانهای الکتریکی بیش از اندازه و همچنین نوسانات برقی محافظت میکنند. اهمیت فیوزها در مدارهای الکتریکی به قدری است که نبودشان میتواند باعث آسیب به دستگاه یا حتی آتشسوزی آن در اثر نوسانات و اتصالهای کوتاه شود.
مدل پایهای فیوزها شامل یک رشته سیم فلزی به نام المنت است که در محفظهای غیرقابل اشتعال و آتشسوزی قرار میگیرد. این محفظه به دما و گرمای ناشی از جریان برق حساس است؛ بنابراین اگر مقدار جریان برق بیش از حد مجاز باشد المنت داخل فیوز فورا ذوب شده و با این کار جریان برق را در مدار قطع میکند؛ عملی که باعث نجات دادن دیگر قطعات و درنهایت وسیله برقی از دست جریان زیاد برق و نوسانات خواهد شد.
البته مدلهای دیگری از فیوز نیز وجود دارند که در ادامهی مقاله به آنها خواهیم پرداخت. اما قبل از آن بیایید به سراغ تفاوت فیوز کندکار و تندکار برویم و به این سوال نیز پاسخ دهیم.
فرق فیوزهای تندکار و کندکار
فیوز تندکار:
فیوزهای تندکار که به فیوزهای قطع سریع و Fast Acting نیز معروفاند، بلافاصله پس از دریافت جریان برقی زیاد ذوب شده و کار قطع جریان از مدار را انجام خواهند داد. این نوع فیوز بیشتر در موارد زیر کاربرد خواهد داشت:
- مدارهای روشنایی
- مدارها و قطعات الکترکی حساس
- وسایلی که مصرف برق پایینی دارند
- قطعاتی با زمان پاسخگویی سریع
- قطعاتی دقیق و حساس مانند بردهای کامپیوتر
- مدارهای نیمه هادی
فیوز کندکار:
فیوزهای کندکار یا تاخیری Time Delay نیز همانند مدلهای قبلی وظیفه قطع جریان اضافی و نوسانات را برعهده خواهند داشت، اما با این تفاوت که در قطع این جریان کمی تاخیر دارند و با جریانها و نوسانات گذرا و کوتاه مدت کاری نخواهند داشت. فیوزهای کندکار درواقع زمانی عمل کرده و جریان برق در مدار را قطع میکنند که این اضافهبار الکتریکی برای مدت طولانی ادامه یابد. مهمترین استفاده از فیوزهای کندکار در دستگاههایی است که هنگام روشن شدن جریان الکتریکی اولیه زیادی دارند؛ اگر در این دستگاهها از فیوز تندکار استفاده شود به اشتباه فیوز جریان برق را فورا قطع میکند، اما مدلهای کندکار این جریان زیاد اولیه را تحمل میکنند تا دستگاه بهراحتی روشن شده و کار خود را آغاز کند.
برخی از موارد استفاده از فیوزهای کندکار عبارتاند از:
- ترانسفورماتورها
- موتورهای الکتریکی
- دستگاههای گرمایشی
- لامپهای فلورسنت و LEDهای صنعتی
- مدارات دارای سلف و بارهای القایی
- تابلوهای برق و سیستمهای توزیع صنعتی
انواع فیوز
حال که با تفاوتهای فیوز تندکار و کندکار آشنا شدید بهتر است مدلهای مختلف فیوز را با ویژگیها و کاربردهایی که دارند نیز بررسی کنیم. توجه داشته باشید که کندکار یا تندکار بودن یک فیوز فقط یکی از پارامترهاییست که هنگام خرید فیوز میتوان آن را بررسی نمود. مورد بعدی که تفاوت فیوزها را مشخص میکند و پارامتر بسیار مهمی است نحوه از کار انداختن جریان برق در مدار و نوع طراحی فیوزهاست. مدلهای قدیمی همانطور که قبلا دربارهشان گفتیم، با ذوب شدن المنت داخلشان مدار را از کار میاندازند، اما پس از ذوب شدن مدار باید فیوز را تعویض کنید و درواقع این فیوزها یک بار مصرف هستند؛ به این مدل فیوز حرارتی یا Thermal Fuse گفته میشود.
مدلهای جدیدتر اما نیازی به تعویض شدن پس از هر نوسان را نخواهند داشت. به این مدلها کلید یا فیوز مینیاتوری(MCB) گفته میشود. کلیدهای مینیاتوری پس از تشخیص نوسان بیش از حد معمول بهطور خودکار خاموش شده و جریان برق را از مدار خواهند گرفت. خوبی این نوع از فیوزها قابلیت استفاده و روشن یا خاموش کردن آنها به دو صورت دستی و خودکار است و البته این مورد که نیازی به تعویض آن نخواهید داشت. هرچند که مدلهای مینیاتوری نسبت به فیوزهای حرارتی قیمت بیشتری را نیز خواهند داشت.
فیوز یا کلید مینیاتوری 2 مکانیزم برای قطع جریان برق دارد؛ در اتصالهای کوتاه جریان برق توسط اتصالهای کوتاه و برای اضافهبار توسط بیمتال قطع خواهد شد.
اگر بخواهیم دستههای دیگری از فیوزها را نام ببریم میتوانیم به فیوزهای کوچک خودرو اشاره کنیم که شامل دو تیغه فلزی در داخل یک قطعه پلاستیکی است. این نوع فیوزها نهایتا تا 42 وات را پشتیبانی میکنند و رنگهایشان نیز براساس جریان نامی و حداکثر مقدار قابل پشتیبانی آنها متفاوت خواهد بود.
مدل دیگر فیوز نیز مانند کارتریج، تراشهای و فشارقوی نیز در بازار موجوداند که مورد صحبت ما در این مقاله نخواهد بود.
در نهایت باید به این مورد نیز اشاره کنیم که در بخش مدلهای مختلف فیوز، دستهبندی آنها براساس مداری است که فیوز در آن استفاده میشود.
در مدارهای مستقیم DC که جریان برق در یک مسیر مستقیم و ثابت حرکت میکند، جرقههای بیشتر و خطرناکتری وجود داشته و امکان ایجاد قوس الکتریکی یا همان آرک نیز وجود خواهد داشت؛ بنابراین قطع کردن جریان برق در این مدارها دشوارتر خواهد بود. به همین دلیل هم فیوزهایی که در مدارهای مستقیم و DC استفاده میشوند تراشههایی دورتر از یکدیگر و بدنهای بزرگتر از مدلهای دیگر خواهند داشت.
در طرف مقابل اما فیوزهایی را داریم که در مدارهای AC یا مدارهای متناوب استفاده میشوند که اندازه کوچکتری خواهند داشت و با توجه به نوع مدار، جریان برق را راحتتر قطع و مهار خواهد کرد.
نکات مهمی درباره خرید فیوز کندکار و تندکار
در بخش آخر مقاله بهتر است مهمترین ویژگیهای فیوزها را که هنگام خریدشان باید به آن توجه داشته باشید را نیز بررسی نماییم.
محدوده جریان و ظرفیت حمل جریان فیوز
هر فیوز محدوده جریان مختلفی دارد که در آن محدوده میتواند بدون مشکل جریان الکتریکی را عبور دهد. زمانی که جریان از این محدوده بیشتر شود فیوز آن را قطع خواهد نمود. بنابراین مهم است که محدوده جریان فیوز را برحسب مدار و وسیله الکتریکی خود انتخاب کنید.
ولتاژ نامی فیوز
این پارامتر و ویژگی به مقدار ولتاژی که فیوز میتواند تحمل کند اشاره دارد. همانند جریان برق، شدت و ولتاژ فیوز نیز نکته مهمی است که باید متناسب با مدار شما انتخاب شود.
ظرفیت شکست فیوز
این مقدار نشان میدهد که فیوز شما تا چه اندازه میتواند جریان اضافهای که به آن وارد میشود را تحمل کند. بهطور مثال اگر فیوز ظرفیت شکست 100 آمپر را داشته باشد، وارد شدن جریانی بیش از این اندازه به فیوز باعث میشود که نتواند آن را کنترل کند و احتمالا به دستگاه شما آسیب وارد شود.
مقدار I²t فیوز
این مقدار بهنوعی نشاندهنده نقطه ذوب فیوز درهنگام نوسانات و اتصالات کوتاه و در اثر داغ شدن فیوز است.
مشخصه پاسخ فیوز
این مورد نیز درواقع همان سرعت پاسخ و واکنش فیوزها به نوسانات و جریانهای غیرعادی هستند که دو نوع تندکار و کندکار را به وجود میآورد.
سخن نهایی
در این مقاله تلاش کردیم تا شما را با یکی از مهمترین قطعات الکتریکی آشنا کنیم که در هر وسیلهای کاربرد بسیار مهمی خواهد داشت. علاوهبر معرفی و توضیح کارکرد فیوز، تفاوت فیوز تندکار و کندکار و همچنین انواع مختلف آنها را نیز خدمت شما توضیح دادیم. درنهایت نیز ویژگیهای مهم فیوز و همچنین فروشگاههای اینترنتی که میتوانید فیوز را از آنها تهیه نمایید خدمتتان معرفی شد. امیدواریم که از این مقاله کامل لذت برده باشید.